Το brain drain, ή αλλιώς διαρροή επιστημονικού δυναμικού, αναφέρεται στο φαινόμενο της μετανάστευσης μορφωμένων και εξειδικευμένων ατόμων από μια χώρα προς αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών σε άλλη. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το brain drain έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008. Συζητήσαμε το συγκεκριμένο φαινόμενο με την Δρ. Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη,

Εντεταλμένη Περιφερειακή Σύμβουλο για θέματα Εκπαίδευσης και Δια βίου Μάθησης, Σύμβουλο Εκπαίδευσης και Κοινωνιολόγο, η οποία παρέθεσε την άποψή της σχετικά με την ανεργία των νέων στην Ελλάδα αλλά και την μετανάστευση των νέων πτυχιούχων στο εξωτερικό: «Η ανεργία των νέων και η διαρροή επιστημονικού δυναμικού αποτελούν μείζονα ζητήματα για την Ελλάδα. Το φαινόμενο, δυστυχώς, οξύνεται, οδηγώντας σε ένα λυπηρό brain drain, με πλήθος νέων, άρτια καταρτισμένων πτυχιούχων, να εγκαταλείπουν τη χώρα, αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες στο εξωτερικό. Η εξερχόμενη μετανάστευση την περίοδο 2010-2021 ανήλθε σε ιδιαιτέρως υψηλά επίπεδα, με τον αριθμό των ατόμων που έχουν φύγει από την χώρα μας να ανέρχεται περί τις 600.000, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ. Πολλοί παράγοντες συντελούν σε αυτή την ανησυχητική τάση. Η οικονομική κρίση άφησε βαθιά τα σημάδια της, με περιορισμένες θέσεις εργασίας και μισθούς που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες και τις δεξιότητες των νέων. Ταυτόχρονα, παρατηρείται μια ασυμφωνία μεταξύ των δεξιοτήτων που καλλιεργούνται στο εκπαιδευτικό σύστημα και των απαιτήσεων της αγοράς εργασίας.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί νέοι να αδυνατούν να βρουν εργασία στον τομέα σπουδών τους, οδηγώντας σε απογοήτευση και φυγές προς το εξωτερικό».

Σχολιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί η συγκεκριμένη κατάσταση, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Απαιτείται μια συνολική προσπάθεια από διάφορους φορείς, όπως η κυβέρνηση, η εκπαίδευση, οι επιχειρήσεις και η κοινωνία των πολιτών. Αρχικά, η εκπαίδευση οφείλει να προσαρμοστεί στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και να εξοπλίζει τους νέους με τις απαραίτητες δεξιότητες για να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις. Η έμφαση πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η κριτική σκέψη, η επίλυση προβλημάτων, η ψηφιακή τεχνολογία και η επικοινωνία. Επίσης, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε κλάδους υψηλής ζήτησης είναι απαραίτητη. Η στήριξη της επιχειρηματικότητας και η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μπορούν να συμβάλλουν στην αύξηση της απασχόλησης. Οι νέοι πρέπει να αμείβονται δίκαια και να

απολαμβάνουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Η βελτίωση των εργασιακών σχέσεων και η καταπολέμηση της εργασιακής ανασφάλειας είναι απαραίτητες. Είναι σημαντικό να ενημερώσουμε τους νέους για τις δυνατότητες που υπάρχουν στην Ελλάδα και να τους ενθαρρύνουμε να παραμείνουν στη χώρα. Η προβολή θετικών παραδειγμάτων επιτυχημένων νέων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης».

Η Παγκόσμια Ημέρα Νεανικών Δεξιοτήτων (15 Ιουλίου) αποτελεί μια ευκαιρία να θέσουμε στο επίκεντρο το ζήτημα της ανάπτυξης δεξιοτήτων στους νέους. Η ενίσχυση των δεξιοτήτων τους μπορεί να τους βοηθήσει να βρουν εργασία, να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της χώρας. Σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα, η κ. Μαράκη τόνισε: «Κάθε χρόνο, η Παγκόσμια Ημέρα Νεανικών Δεξιοτήτων μας καλεί σε μια σπουδαία αποστολή: να ενδυναμώσουμε τη νεολαία μας. Σαν φωνή που αντηχεί δυνατά, υπενθυμίζει την κρίσιμη σημασία της επένδυσης στα νέα άτομα, στην καλλιέργεια δεξιοτήτων που θα ανοίξουν τις πόρτες προς ένα λαμπρό αύριο. Ας φανταστούμε ένα μέλλον όπου η Ελλάδα σφύζει από ζωντάνια, γεμάτη με νέους γεμάτους όνειρα και δυνατότητες. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα, οφείλουμε να στηρίξουμε την ενδυνάμωση τους. Προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων, προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους και στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο. Σε αυτό το συναρπαστικό ταξίδι, η συνεργασία είναι το κλειδί. Εκπαιδευτικά

ιδρύματα, επιχειρήσεις και φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, χέρι-χέρι, μπορούν να υλοποιήσουν αποτελεσματικές πολιτικές νεανικής απασχόλησης. Μια συμμαχία που θα ανοίξει δρόμους ευκαιριών, διασφαλίζοντας στους νέους μας ένα μέλλον γεμάτο δυνατότητες. Γιατί η Ελλάδα του αύριο χτίζεται σήμερα, με τα χέρια και το πνεύμα της νεολαίας μας»